Hartfalenpaspoort: Meer begrip, betere therapietrouw en veilige overdracht

In het kort

Het Hartfalenpaspoort helpt patiënten om hun hartfalen en behandeling beter te begrijpen en te volgen. Het geeft begrijpelijke informatie over hartfalen, klachten, de werking van hartfalenmedicatie en het belang van de behandeling. Daarnaast bevat het een persoonlijk overzicht van medicatie, doseringen, hartwaarden, behandelafspraken en contactgegevens van het behandelteam. Dit vergroot het inzicht in de behandeling en stimuleert patiënten om hun medicatie volgens afspraak te blijven gebruiken.

Aanleiding

Hartfalenmedicatie is complex. Patiënten krijgen in korte tijd veel informatie en doseringen worden regelmatig aangepast. Tegelijkertijd vindt een deel van de begeleiding en optitratie telefonisch plaats. Dat vraagt veel van het begrip, geheugen en de eigen regie van patiënten.

Veel patiënten hebben ondersteuning nodig om hun medicamenteuze behandelplan goed te begrijpen en te volgen. Onvoldoende kennis over het doel en het belang van de medicatie kan ertoe leiden dat geneesmiddelen niet volgens afspraak worden ingenomen.

Daarnaast nemen patiënten bij klachten of mogelijke bijwerkingen niet alleen contact op met het hartfalenteam, maar ook met de huisarts, POH of apotheek. Zonder actuele informatie bestaat het risico dat belangrijke hartfalenmedicatie wordt aangepast of gestopt zonder overleg met de behandelend specialist.

Werkwijze

Tijdens het eerste consult geeft de zorgverlener uitleg over het paspoort en vult samen met de patiënt de belangrijkste persoonlijke gegevens in:

• hartfalenmedicatie en doseringen;
• relevante hartwaarden;
• streefgewicht en afspraken over vocht en zout;
• contactgegevens van de betrokken zorgverleners.

Bij ieder vervolgconsult worden wijzigingen in medicatie, dosering en hartwaarden bijgewerkt. Dit kost naar schatting ongeveer 30 seconden. Het paspoort kan ook worden gebruikt als ondersteuning bij telefonische optitratie.

Het paspoort brengt uitleg en persoonlijke behandelinformatie samen op één plek. Patiënten kunnen thuis nalezen wat hartfalen is, welke rol de verschillende medicijnen hebben en waarom het belangrijk is deze volgens afspraak te gebruiken. Ook naasten kunnen de informatie gebruiken om de patiënt te ondersteunen.

Wat levert het in de praktijk op?

Doordat patiënten beter begrijpen waarom zij medicatie gebruiken, ondersteunt het paspoort therapietrouw en eigen regie. Het actuele medicatieoverzicht maakt ook telefonische uitleg en optitratie eenvoudiger.

Een belangrijke praktijkervaring is dat patiënten het paspoort vaak overal mee naartoe nemen. Daardoor fungeert het ook als communicatiemiddel tussen ziekenhuis, huisartsenzorg en apotheek. Wanneer een patiënt bijwerkingen ervaart, kunnen de huisarts, POH of apotheker zien dat het om belangrijke hartfalenmedicatie gaat. Ook is direct duidelijk met wie zij kunnen overleggen. Zorgverleners merken dat medicatie hierdoor minder snel onnodig wordt aangepast of gestopt zonder overleg met het hartfalenteam.

Eerste ervaringen

De eerste patiëntevaluatie laat zien dat:

• 100% van de patiënten de informatie duidelijk en begrijpelijk vindt (n=19);
• 95% het Hartfalenpaspoort zeker zou aanraden.

Deze eerste resultaten laten zien dat patiënten het hulpmiddel begrijpen en waarderen. Ze bewijzen nog niet dat het paspoort de therapietrouw daadwerkelijk verbetert. Daarvoor is verdere evaluatie nodig. De ervaringen laten wel zien dat het paspoort belangrijke voorwaarden voor therapietrouw ondersteunt: kennis van de behandeling, begrijpelijke informatie, een actueel overzicht en betere afstemming tussen zorgverleners.

Lessen voor implementatie

Alleen het uitdelen van het Hartfalenpaspoort is niet voldoende. Het hulpmiddel krijgt vooral meerwaarde wanneer het een vast onderdeel wordt van het zorgproces.

• Spreek af wie het paspoort introduceert en samen met de patiënt invult.
• Neem kort de tijd om het doel en de werking van de medicatie uit te leggen.
• Werk veranderingen in medicatie en dosering bij ieder contact direct bij.
• Zet “Neem uw Hartfalenpaspoort mee” in de afspraakherinnering.
• Leg patiënten uit dat zij het paspoort ook meenemen naar huisarts, POH en apotheek.
• Maak binnen de keten afspraken over overleg voordat hartfalenmedicatie wordt gewijzigd of gestopt.
• Verzamel ervaringen van patiënten en zorgverleners voor verdere evaluatie en doorontwikkeling.

Het Hartfalenpaspoort is een eenvoudig hulpmiddel, maar vraagt om duidelijke werkafspraken en consequent gebruik. Wanneer het actueel blijft en met de patiënt meereist, ondersteunt het zowel het begrip en de therapietrouw van de patiënt als de veilige continuïteit van de behandeling.

Karin Drummen-Hermans, Verpleegkundig Specialist, Zuyderland MC
E-mail: ka.hermans@zuyderland.nl